Max Spatz/Menachem Spac
*1.4.1920 in Worms; ✡ 24.1.1945 Athen
Staatsangehörigkeit polnisch, staatenlos
Religion jüdisch
Vater Moses Moritz Spatz *24.2.1889 in Neu-Sandez Galicien; ✡?
Mutter Beila Berta Friedmann Bedzin; ✡2.1923
Geschwister
Rosel Spatz *1.4.1920 in Worms; ✡ ?; oo Vincent
Beruf Landwirtschaftlicher Praktikant
Adressen Worms; Italien; Beverwijk
Heirat ?
Kinder ?
Weiterer Lebensweg
1936/37 Vater Moses Spatz nach Belgien
1936/37 Max Spatz zur Hachschara nach Italien, vermutlich Ricavo di Castellina
Dann über Belgien in die Niederlande eingereist
Polenaktion
28.10.1938 Schwester Rosel Spatz in der Polenaktion ausgewiesen nach Zbaszyn
Kibbuz Dath Waäretz in Beverwijk
Kibbuz DathWaäretz; der Kibbuz bestand von 1937 bis Ende 1940; Hachscharaorganisation des BACHAD in der orthodox-jüdischen Misrachi; das hebräische Akronym בָּחָ״ד BaChaD steht für Brit Chaluzim Datiim, deutsch ‚Bund religiöser Pioniere‘. Die Hachschara Organisation hieß Dath Waäretz.
Die Ausbildung erfolgte bei Bauern und Handwerkern der Umgebung. Zusätzlich wurden Kurse an der Lagere Landbouwschool in Assendelft besucht.
27.11.1936 Harry Asscher abgemeldet aus Franeker nach Beverwijk, als Betriebsleiter des Misrachi-Kibbuz DathWaäretz
Ende 1938/Anfang 1939 kommen die Chaluzim aus Ricavo/Chianti nach Beverwijk
6.3.1939 18 Chaluzim in die Niederlande, erst in Beverwijk /Velsen, dann Bussum und später in Amsterdam
19.2.1939 Erstbezug der Chaluzim in Velsen-Noord, Beverwijk, Gildenlaan 1
Anmietung von zusätzlichem Wohnraum in Velsen-Noord, Schulpenweg 109
Hans Chaim Strauss zur Hachschara in den Kibbuz Beverwijk
Alija Beth auf der SS DORA
Juli 1939 76 Werkdorper aus dem Werkdorp Nieuwesluis nach Amsterdam zur Alija Beth auf der SS DORA
16.7.1939 Boarding mit 183 Chaluzim in Amsterdam auf der zur Alija Beth von den Mossad-Agenten Jehuda Berginski, Gideon Ruffer und Shmarya Tzameret gekauften SS DORA nach Palästina; 29 Chaluzim gehören zum Misrachi/Dath Waäretz aus Beverwijk und Franeker. In Franeker waren zuvor 15:
Hijman Bekker, Ruth Braun, Flip Cohen, Sara Dinner, Ernst Förder, Meir Frijdman, Leopold Siegfried Jacob, Walter Oppenheimer, Herman Riez, Jacob und Mietje Roodveldt, Isaac Rooz, Horst Schelasnitzki, Marcus Segal, Max Stoppelmann.
16.7.1939 1939 5 Uhr morgens Boarding der acht verspätet aus Enschede kommenden Agudas- Chaluzim Rosa Appel, Elie Daube, Heinemann Gutmann, Issy Hirsch, Saul Lampelz, Bernhard Rosen, Rubin Rottenberg, Adolf Sanders.
17.7.1939 Zustieg von etwa 200 weiteren Chaluzim in Antwerpen auf das Alija Beth Schiff SS DORA
17.-19.7.1939 Verzug in Vlissingen (Flushing)
12.8.1939 Ankunft der SS DORA in Palästina; die Chaluzim werden am Strand von Shefayim in der Nähe von Tel Aviv mit Booten illegal ins Land gebracht
Palestinian Company der Royal Army
Eintritt in die Palestinian Company der Royal Army;

24.1.1945 in Griechenland kriegsgefallen als Lance Corporal des Pionieer Corps
Gedenken

Athens Memorial; Commonwealth Kriegsgräber
Quellen
https://collections.arolsen-archives.org/de/document/82620481
https://www.bundesarchiv.de/gedenkbuch/de972487
Athens Memorial; Commonwealth Kriegsgräber, 1914-1921, 1939-1947 – Menachem Spac
Yoav Gelber, “Palestinan POWs In German Captivity”, Yad Vashem Studies, Vol. XIV, Yad Vashem, Jerusalem, 1981 pp. 89-137.
https://www.yadvashem.org/articles/academic/palestinian-pows-in-captivity.html
https://www.myheritage.de/research
http://danielabraham.net/tree/related/dora/
Kelly Bauer, Syds Wiersma, Kibboets op de Klei, Fries Film Archief Leeuwarden, 2020
Auke Zeldenrust, Kibboets op de Klei, Boom, 2020
Morris Schnitzer, My three selves, a memoir, Lugus, Toronto, 2002
Hannelore Grünberg-Klein, Zolang er nog tranen zijn, Nijgh & Van Ditmar, 2015
Mirjam Pinkhof, De Jeugdalijah van het Paviljoen Loosdrechtsche Rade, 1998
Frans van der Straaten, Om nooit te vergeten. Herinneringen en belevenissen aan/van Palestina-Pioniers in Nederland gedurende de oorlogsjaren 1939-1945
https://collections.yadvashem.org/en/documents/3655767
https://www.gfh.org.il/eng/Archive
Staatsarchiv Israel, Mandat zur Einbürgerung in Palästina, 1937-1947